Dlaczego drugi drink to już o jeden za dużo

Wyobraź sobie mężczyznę w hotelowej jadalni — koniec udanej podróży służbowej, żadnych trosk ani stresu, dobry nastrój. Zamawia jednego drinka do kolacji. Potem drugiego. Spacer, whisky z wodą sodową przy barze, kilka kolejnych drinków tej nocy. Budzi się kilka dni później w szpitalu, bez wyraźnego wspomnienia, jak się tam znalazł. TaAnonimowi Alkoholicyhistoria jest przytoczona w „Wielkiej Księdze", by zilustrować to, co jej autorzy nazywają „umysłem alkoholika": pierwszy drink w ogóle nie odczuwał się jak decyzja.[^1]

Większość czytelników tego tekstu nie jest alkoholikami. Jednak historia ta wskazuje na coś, co nowe badania nad alkoholem ujmują precyzyjnie: odległość między „jednym drinkiem" a „za dużo" jest krótsza, niż zakłada współczesna kultura picia, a organizm zaczyna odczuwać koszty, zanim zdąży je dostrzec sam pijący.

Co naprawdę wykazały badania

Badanie opublikowane w czerwcu 2026 roku, opisane w„The New York Times"wykazało, że ryzyko zdrowotne wzrasta już po jednym drinku dziennie. Nawet lekkie, nawykowe picie zwiększa prawdopodobieństwo przedwczesnej śmierci. Przemysł alkoholowy zakwestionował te wyniki, co jest przewidywalne. Trudniej zbagatelizować fakt, że badanie to dołącza do rosnącego zbioru dowodów, zmierzających w tym samym kierunku od lat: „bezpieczny" próg spożycia alkoholu jest niższy, niż sugerowały dotychczasowe przekazy w zakresie zdrowia publicznego, a krzywa zależności dawka–odpowiedź stromieje wcześniej, niż większość ludzi zdaje sobie sprawę.

Istotny jest tu mechanizm działania. Alkohol jest metabolizowany do aldehydu octowego — związku toksycznego dla komórek. Przy niskich dawkach organizm radzi sobie z tym obciążeniem; przy umiarkowanych skumulowany stres komórkowy zaczyna dawać znać o sobie w tkance sercowo-naczyniowej, funkcji wątroby i ryzyku nowotworowym. Właśnie nachylenie tej krzywej ryzyka mierzy badanie z 2026 roku — i zaczyna ono rosnąć już od jednego drinka dziennie, nie od dwóch czy trzech.

Dla osób pijących mało bezwzględny wzrost ryzyka przy jednym drinku dziennie jest niewielki. Nie chodzi o wywoływanie lęku. Chodzi o to, że „lekkie picie jest nieszkodliwe" nie jest już stanowiskiem możliwym do obronienia naukowo, oraz o to, że rozsądna osoba dbająca o zdrowie ma podstawy, by poważnie traktować ten próg.

Umiarkowanie: dobre korzystanie z dobrych rzeczy

Umiarkowanie jest jedną z czterech klasycznych cnót kardynalnych i bywa nagminnie źle rozumiane. Nie oznacza wstrzemięźliwości ani beżowej bezbarwności życia. Tomasz z Akwinu wyraźnie stwierdził, że radość z dóbr stworzonych przynależy do życia dobrze uporządkowanego. Przyjemność z kieliszka wina w gronie przyjaciół, ciepło toastu na weselu, odprężenie po ciężkim tygodniu — to są prawdziwe dobra, a tradycja katolicka nigdy nie była im wroga.

Umiarkowanie nazywa zdolność do dobrego korzystania z dobrych rzeczy— naprawdę dobrego— z taką wolnością, jaka rodzi się wtedy, gdy pożądanie służy rozkwitowi człowieka, zamiast nim kierować. Człowiek umiarkowany nie doznaje mniejszej przyjemności; doznaje jej bez ukrytych kosztów, które narastają, gdy nawyk przekracza właściwą mu miarę.

Badania są tu przydatne właśnie dlatego, że nadają temu pytaniu konkretny kształt. Jeśli jeden drink dziennie to punkt, w którym krzywa ryzyka zaczyna stromieć, to codzienny nawyk picia — choćby wydawał się skromny — może po cichu nadwyrężać zdrowie i witalność, które umożliwiają korzystanie ze wszystkich innych dóbr życia. To nie jest oskarżenie moralne. To jest to, co Akwinata nazwałby kwestiąroztropnego rozumowania: jasnego myślenia o tym, co rzeczywiście do czego prowadzi.

Samopoznanie jest punktem wyjścia tego rozumowania. Wiele osób zaczęło pić wino do kolacji, bo wydawało się to przyjemnością człowieka kulturalnego; z czasem nalewanie stało się automatyczne — odpowiedzią na stres, na rutynę, na sam fakt, że nastał wieczór. Przyjemność jest wciąż realna, lecz jej funkcja się zmieniła. Szczere pytanie o to,dlaczegosię pije i czy odpowiedź odzwierciedla prawdziwy wybór, jest właśnie tym rodzajem rachunku sumienia, który umiarkowanie umożliwia i do którego badania dają nową okazję.

Kroki praktyczne

Najpierw zauważ nawyk, nie oceniaj go.Przez tydzień obserwuj, kiedy sięgasz po drinka i co kieruje tą chwilą. Stres? Prawdziwa przyjemność? Nuda? Sama obserwacja jest wartościowa — i jest początkiem prawdziwego panowania nad sobą, a nie jedynie przestrzegania reguł.

Potraktuj poważnie próg jednego drinka.Badania są konkretne: krzywa ryzyka stromieje po jednym drinku dziennie. Świadoma decyzja, by pozostawać w tym przedziale — albo regularnie wprowadzać dni bez alkoholu — to skromny, osiągalny akt troski o ciało.

Zaspokajaj leżącą u podłoża potrzebę bezpośrednio.Wiele z tego, czemu alkohol służy w życiu towarzyskim, ma charakter relacyjny: swoboda wspólnego przebywania, rytuał świętowania, poczucie przynależności. Te dobra nie potrzebują alkoholu, żeby być realne. Inwestowanie w nie wprost — dłuższe rozmowy, lepsze jedzenie, bardziej świadome spotkania — zazwyczaj pozwala zachować dobra towarzyskie, redukując przy tym koszty.

Angażuj ciało, nie tylko wolę.Nawyki kształtują się i zmieniają poprzez ciało. Regularny sen, aktywność fizyczna i pożywne jedzenie zmieniają krajobraz pragnień w sposób, który ułatwia umiarkowanie. Umiarkowanie jest cnotą, a cnoty nabywa się przez powtarzaną praktykę ucieleśnioną — nie przez samo postanowienie.

Wyniki badań z 2026 roku są zaproszeniem do życia z namysłem. Sygnały płynące z ciała mają znaczenie; dane mają znaczenie; a wolność dobrego wyboru — oparta na rzetelnym samopoznaniu i jasnym rozumieniu tego, czego wymaga prawdziwy rozkwit człowieka — jest jedną z najbardziej swoiście ludzkich zdolności, jakie posiadamy. Umiarkowanie, właściwie rozumiane, nie jest ograniczeniem dobrego życia. Jest jednym z warunków jego osiągnięcia.

Bibliografia

[^1]:Anonimowi Alkoholicy, wyd. 4 (Alcoholics Anonymous World Services, 2001), s. 40–41.